ინსულინური ინდექსი

ინსულინი არის ანაბოლური ჰორმონი, რომელსაც გამოიმუშავებს კუჭქვეშა ჯირკვალი (პანკრეასი). მისი მთავარი ფუნქციაა საკვებიდან მიღებული ნივთიერებების –გლუკოზის, ამინომჟავებისა და ცხიმოვანი მჟავების – შეყვანა უჯრედებში.

ინსულინი:

• იცავს კუნთოვან ქსოვილს დაშლისგან (ანტიკატაბოლური ეფექტი);
• ხელს უწყობს კუნთის ზრდას;
• ამავე დროს აძლიერებს ცხიმის დაგროვების პროცესს და დროებით თრგუნავს ცხიმის წვას.

👉 ამ მიზეზით, გამოშრობის (ცხიმის წვის) ფაზაში ინსულინის დონე სასურველია იყოს დაბალი და კონტროლირებადი, მაგრამ არა ნულოვანი.

➤ რა არის ინსულინური ინდექსი?

ინსულინური ინდექსი (II) გვიჩვენებს, რამდენად ძლიერად იწვევს კონკრეტული პროდუქტი ინსულინის გამოყოფას სისხლში, ეტალონ პროდუქტთან შედარებით.

🔹 მნიშვნელოვანია განსხვავება:

• გლიკემიური ინდექსი (GI) – ასახავს სისხლში გლუკოზის მატებას;
• ინსულინური ინდექსი (II) – ასახავს ინსულინის პასუხს, მიუხედავად იმისა, იზრდება თუ არა შაქარი.

🔹 არსებობს პროდუქტები, რომლებიც:

• თითქმის არ შეიცავენ ნახშირწყლებს;
• არ ზრდიან სისხლში შაქარს;
• მაგრამ მაინც იწვევენ ინსულინის სეკრეციას (მაგალითად, ცილოვანი პროდუქტები).

➤ ინსულინი, შაქარი და გლუკაგონი

როცა ვიღებთ მაღალი შაქრის შემცველ საკვებს, ინსულინი შეიძლება გამოიყოს იმაზე მეტი რაოდენობით, ვიდრე საჭიროა. შედეგად:

• გლუკოზა სწრაფად გადადის უჯრედებში;
• სისხლში შაქრის დონე შესაძლოა ნორმაზე დაბლა დაეცეს (ჰიპოგლიკემია).

სწორედ ამ დროს ერთვება გლუკაგონი – ჰორმონი, რომელიც:

• ღვიძლში დაგროვებულ გლიკოგენს გარდაქმნის გლუკოზად;
• ამარაგებს სისხლს შაქრით;
• არეგულირებს გლუკოზის დონეს.

❗ დიაბეტიანებისთვის უკონტროლო ჰიპოგლიკემია განსაკუთრებით საშიშია და შესაძლოა ჰიპოგლიკემიურ კომამდე მივიდეს.

➤ ხაჭო და ინსულინური ინდექსი

ხაჭოს აქვს მაღალი ინსულინური ინდექსი, მიუხედავად იმისა, რომ მისი გლიკემიური ინდექსი დაბალია. ამის მიზეზია:

• მაღალი ცილოვანი შემცველობა;
• განსაკუთრებით ლეიცინის შემცველი ამინომჟავები, რომლებიც ასტიმულირებენ ინსულინის გამოყოფას.

ხაჭოს მიღების შემდეგ:

• ინსულინი ხელს უწყობს საკვები ნივთიერებების შეყვანას უჯრედებში;
• სისხლში შაქარი არ იზრდება მკვეთრად;
• გლუკაგონი ეფექტურად ინარჩუნებს შაქრის ნორმალურ დონეს.

თუ ხაჭოს დავუმატებთ შაქარს ან სწრაფ ნახშირწყლებს, ინსულინის პასუხი მკვეთრად იზრდება და:

• გლუკაგონი ვეღარ ასწრებს ბალანსის შენარჩუნებას;
• იზრდება ჰიპოგლიკემიის რისკი.

❗ სწორედ ამიტომ, ჰიპოგლიკემია არ ვითარდება სუფთა ხაჭოს დიდი რაოდენობით მიღებისას, მაგრამ შესაძლოა განვითარდეს მცირე რაოდენობის შაქრის დამატების შემთხვევაში.

➤ უშლის თუ არა ხაჭო ხელს ცხიმის წვას?

არა.

ერთი ბრიკეტი ხაჭოს მიღება არ აჩერებს ცხიმის წვას, რადგან:

• ინსულინის მატება მოკლევადიანია;
• არ ხდება სისხლში შაქრის მკვეთრი ზრდა;
• საერთო კალორიული ბალანსი რჩება გადამწყვეტ ფაქტორად.

გამოშრობის პერიოდში ხაჭო შეიძლება იყოს:

• იდეალური ცილოვანი წყარო;
• უსაფრთხო საღამოს საკვები;
• კუნთის დაცვის ეფექტური საშუალება.

✅ დასკვნა

ინსულინური ინდექსი მნიშვნელოვანია, მაგრამ:

• ის არ უნდა განვიხილოთ იზოლირებულად;
• ცხიმის წვა დამოკიდებულია მთლიან კვებით სტრატეგიაზე;
• ცილოვანი პროდუქტები მაღალი ინსულინური ინდექსით არ არის ცხიმის წვის მტერი, თუ ნახშირწყლები კონტროლირებულია.

📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge

🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.

✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია