კორტიზოლის როლი ორგანიზმში
კორტიზოლი არის ჰორმონი, რომელიც გამომუშავდება თირკმელზედა ჯირკვლებში და მონაწილეობს ენერგიის რეგულაციაში, სტრესზე რეაგირებასა და ცირკადულ რიტმში.
კორტიზოლი თავისთავად ,,ცუდი”ჰორმონი არ არის — პრობლემას ქმნის მისი ქრონიკულად მაღალი დონე და არასწორ დროს გამოყოფა.
➤ კორტიზოლი და ბიოლოგიური საათი
კორტიზოლის გამოყოფა ექვემდებარება ცირკადულ რიტმს:
- კორტიზოლის დონე ყველაზე მაღალია დილით, გაღვიძებიდან 30–60 წუთში
- ეს გვაძლევს:
- სიფხიზლეს
- ენერგიას
- კონცენტრაციას
- ზრდის სისხლში გლუკოზის დონეს
- აუმჯობესებს სისხლის მიწოდებას ტვინში, გულსა და კუნთებში
- ამზადებს ორგანიზმს აქტიური დღისათვის
➤ კორტიზოლი და ძილი
თუ ადამიანს ღამით არ ძინავს და იმყოფება ხელოვნურ განათებაში:
- ირღვევა მელატონინის გამომუშავება
- კორტიზოლი შეიძლება დარჩეს მომატებულ დონეზე ღამით
- დილით კი მისი ბუნებრივი პიკი სუსტდება
ამის შედეგია:
- გაძნელებული ჩაძინება
- დილით დაღლილობა
- დღის განმავლობაში ენერგიის ვარდნა
➤ კორტიზოლი და კუნთოვანი მასა
კორტიზოლი არის კატაბოლური ჰორმონი, რაც ნიშნავს, რომ:
- ხელს უწყობს ენერგიის გამოყოფას
- საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება გაზარდოს ცილების დაშლა
მაგრამ:
❗ ნორმალურ ფიზიოლოგიურ პირობებში დილის კორტიზოლი კუნთს არ „წვავს“
კუნთის დაკარგვა ხდება მაშინ, როცა:
- კორტიზოლი მუდმივად მაღალია
- არის კალორიული დეფიციტი
- აკლია ცილა
- არის ქრონიკული უძილობა და სტრესი
➤ მაღალი კორტიზოლის შედეგები
თუ კორტიზოლი დიდხანს რჩება მომატებულ დონეზე, შესაძლებელია:
- იმუნური სისტემის დასუსტება
- მეხსიერებისა და კონცენტრაციის გაუარესება
- ცხიმის დაგროვება (განსაკუთრებით მუცლის არეში)
- კუნთის აღდგენის შენელება
- ძილის ხარისხის გაუარესება
➤ კორტიზოლი და მონელება
კორტიზოლი სტრესის პირობებში:
- ამცირებს საჭმლის მონელების აქტივობას
- გადააქვს ენერგია „გადარჩენის რეჟიმზე“
ქრონიკული სტრესი და მაღალი კორტიზოლი შეიძლება ხელს უწყობდეს:
- მეტაბოლიზმის დარღვევას
- ჭარბ წონას
- საჭმლის მომნელებელი სისტემის დისკომფორტს
➤ როგორ შევინარჩუნოთ კორტიზოლი ნორმაში?
✔ რეგულარული ძილი (7–9 საათი)
✔ ღამის განათების შემცირება
✔ სტრესის კონტროლი
✔ რეგულარული, მაგრამ არა გადამეტებული ვარჯიში
✔ საკმარისი კალორიები და ცილა
✅ დასკვნა
კორტიზოლი აუცილებელია სიცოცხლისთვის, ენერგიისთვის და აქტიური დღის დასაწყებად. პრობლემა არა თავად ჰორმონია, არამედ მისი არასწორი დროით და ქრონიკული გამოყოფა, რაც ხშირად ძილის დარღვევისა და მუდმივი სტრესის შედეგია.
📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge
🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.
✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია
