სად მიდის ცხიმი გახდომისას?

გავრცელებულია მოსაზრება, თითქოს ცხიმი გახდომისას უბრალოდ „ენერგიად გადაიქცევა“. სინამდვილეში ეს ფიზიკისა და ბიოქიმიის კანონებს ეწინააღმდეგება — ბუნებაში არაფერი ქრება. ცხიმი ქიმიურად გარდაიქმნება და ორგანიზმიდან კონკრეტული გზებით გამოიყოფა.

➤  ცხიმის ქიმიური დაშლა

ცხიმი ძირითადად შედგება ნახშირბადის (C), წყალბადის (H) და ჟანგბადის (O) ატომებისგან. მაგალითად, ტრიგლიცერიდის ფორმულაა C₅₅H₁₀₄O₆.

ცხიმის „დაწვა“ სინამდვილეში არის ჟანგვითი რეაქცია. სუნთქვისას ორგანიზმში შემოდის ჟანგბადი (O₂), რომელიც ცხიმთან რეაქციაში შედის და შედეგად წარმოიქმნება:

• ნახშირორჟანგი (CO₂)
• წყალი (H₂O)
• ენერგია (ATP-ის სახით)

➤  როგორ ტოვებს ცხიმი ორგანიზმს?

• დაახლოებით 84% ცხიმის მასისა ორგანიზმიდან გამოდის ნახშირორჟანგის სახით — ამოსუნთქვისას
• დაახლოებით 16% გარდაიქმნება წყლად, რომელიც გამოიყოფა შარდით, ოფლით და სუნთქვით

ანუ რეალურად, ცხიმის უმეტეს ნაწილს თქვენ უბრალოდ ამოისუნთქავთ.

მაგალითად:

• 10 კგ ცხიმის დაჟანგვას სჭირდება დაახლოებით 29 კგ ჟანგბადი
• წარმოიქმნება დაახლოებით 28 კგ CO₂ და დაახლოებით 11 კგ (ლიტრი) წყალი
• ენერგეტიკულად ეს შეესაბამება დაახლოებით 90 000 კკალ-ს

➤  რატომ არ იწვება ცხიმი უბრალოდ სუნთქვით?

მიუხედავად იმისა, რომ ცხიმის საბოლოო პროდუქტი ამოსუნთქვით გამოდის, მარტო ღრმად სუნთქვა ცხიმს ვერ დაწვავს.

ცხიმის დაწვისთვის საჭიროა:

1. ჰორმონალური სიგნალი, რომ ცხიმი გამოვიდეს ცხიმის უჯრედებიდან
2. ენერგიის მოთხოვნა, ანუ კალორიული დეფიციტი

ცხიმის მობილიზაცია ხდება:

• კვების შეზღუდვით (დიეტა)
• ფიზიკური აქტივობით
• ან ორივეს კომბინაციით

➤  ცხიმის გადაადგილება ორგანიზმში

როდესაც ცხიმი გამოიდევნება ცხიმის უჯრედებიდან:

• ცხიმის უჯრედების რაოდენობა არ მცირდება, მხოლოდ მათი მოცულობა კლებულობს
• ცხიმოვანი მჟავები ხვდება სისხლში და გადაადგილდება ორგანიზმში

თუ ამ დროს:

• კუნთები მუშაობენ → ცხიმი იწვება კუნთის ქსოვილში
• ფიზიკური აქტივობა არ არის → ცხიმი შეიძლება კვლავ დაბრუნდეს ცხიმის დეპოში

➤  რატომ არ არის კარგი ძალიან სწრაფი გახდომა?

ძალიან სწრაფმა წონაში კლებამ შეიძლება გამოიწვიოს:

• კუნთის მასის დაკარგვა
• ჰორმონალური დარღვევები
• მეტაბოლიზმის შენელება

რეკომენდირებულია:

• პირველ თვეში მაქსიმუმ სხეულის წონის ~5–10%
• შემდგომ თვეებში — უფრო ნელი და სტაბილური ტემპი

➤  საიდან იწყება ცხიმის წვა?

ლოკალურად ცხიმის „წვა“ შეუძლებელია. ორგანიზმი ცხიმს წვავს:

• გენეტიკის
• ჰორმონალური ფონების
• სქესისა და ასაკის მიხედვით

ხშირად ცხიმი ბოლოს ქრება იმ ადგილებიდან, სადაც ყველაზე ადრე დაგროვდა.

ცხიმის ტიპები

ორგანიზმში არსებობს ორი ძირითადი ტიპის ცხიმი:

🔹 კანქვეშა ცხიმი

• მდებარეობს კანის ქვეშ
• ვიზუალურად განსაზღვრავს სხეულის ფორმას

🔹 ვისცერული ცხიმი

• გარს ეკვრის შინაგან ორგანოებს
• განსაკუთრებით გროვდება მუცლის არეში
• ზრდის დიაბეტის, გულ-სისხლძარღვთა და მეტაბოლური დაავადებების რისკს

ვისცერული ცხიმი მეტაბოლურად უფრო აქტიურია და ჯანმრთელობისთვის უფრო საშიშია, ვიდრე კანქვეშა ცხიმი.

✅ ვარჯიში თუ კვება — რომელი რას წვავს?

მეცნიერულად სწორი ფორმულირებაა:

• ფიზიკური აქტივობა ზრდის ცხიმის საერთო წვას
• კალორიული დეფიციტი აუცილებელია როგორც კანქვეშა, ისე ვისცერული ცხიმის შესამცირებლად

👉 საუკეთესო შედეგი მიიღწევა ვარჯიშისა და სწორი კვების კომბინაციით

📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge

🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.

✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია