ლიპოლიზი – როგორ იწყება ცხიმის რეალური წვა ორგანიზმში

ცხიმის შემცირება ორგანიზმში „დაწვით“ არ იწყება. იმისათვის, რომ კანქვეშა ცხიმი გამოყენებული იქნას ენერგიის წყაროდ, პირველ რიგში საჭიროა ლიპოლიზის პროცესის გააქტიურება ცხიმის უჯრედებში (ადიპოციტებში).

➤ რა არის ლიპოლიზი?

ცხიმი ორგანიზმში ინახება ტრიგლიცერიდების სახით. თითოეული ტრიგლიცერიდი შედგება:

• ერთი გლიცერინის მოლეკულისგან
• სამი ცხიმოვანი მჟავისგან

ლიპოლიზი არის ბიოქიმიური პროცესი, რომლის დროსაც ფერმენტები (ძირითადად ჰორმონ-მგრძნობიარე ლიპაზა) შლიან ტრიგლიცერიდებს ცხიმოვან მჟავებად და გლიცერინად.

ლიპოლიზი აქტიურდება მაშინ, როდესაც ორგანიზმში იზრდება ისეთი ჰორმონების დონე, როგორიცაა:

• ადრენალინი
• ნორადრენალინი
• ზრდის ჰორმონი

➤ ლიპოლიზი ≠ ცხიმის წვა

მნიშვნელოვანია განვასხვავოთ:

• ლიპოლიზი – ცხიმოვანი მჟავების გამოთავისუფლება
• ცხიმის დაჟანგვა – მათი გამოყენება ენერგიისთვის

თუ გამოთავისუფლებული ცხიმოვანი მჟავები არ გამოიყენება ენერგიის წყაროდ, ისინი შეიძლება კვლავ დაბრუნდნენ ცხიმის უჯრედში და თავიდან შეიქმნას ტრიგლიცერიდი.

➤ ცხიმოვანი მჟავების ენერგიად გამოყენების გზა

ლიპოლიზის შემდეგ ცხიმოვანი მჟავები:

1. ხვდება სისხლის მიმოქცევაში
2. ტრანსპორტირდება კუნთის უჯრედებში
3. კარნიტინის მეშვეობით შედის მიტოქონდრიებში
4. მიტოქონდრიებში გადის β-ოქსიდაციას
5. საბოლოოდ წარმოიქმნება:
   1. ATP (ენერგია)
   1. CO₂
   1. წყალი

ცხიმოვანი მჟავების დაჟანგვა იძლევა მეტ ენერგიას, ვიდრე ნახშირწყლები, თუმცა პროცესი უფრო ნელია.

➤ რა გავლენას ახდენს ვარჯიში?

ფიზიკური დატვირთვა არის ცხიმოვანი მჟავების გამოყენების ყველაზე ეფექტური გზა.

• ინტერვალური ვარჯიში ზრდის ადრენალინისა და ზრდის ჰორმონის დონეს
• ეს აძლიერებს ლიპოლიზს
• ზრდის ცხიმოვანი მჟავების ხელმისაწვდომობას ენერგიისთვის

ინტერვალური ვარჯიშის შემდეგ დაბალი ინტენსივობის მოძრაობა (მაგ. სიარული) ხელს უწყობს ცხიმოვანი მჟავების დაჟანგვის გაგრძელებას.

➤ ნახშირწყლები და გლიკოგენი

როდესაც კუნთის უჯრედებში გლიკოგენის მარაგი მაღალია, ორგანიზმი უპირატესობას ანიჭებს ნახშირწყლების გამოყენებას.

• გლიკოგენის შემცირებისას
• დაბალი ან საშუალო ინტენსივობის ვარჯიშის დროს
• იზრდება ცხიმოვანი მჟავების წილი ენერგიის წარმოებაში

➤ მიტოქონდრიების როლი

ცხიმის ეფექტური წვა დამოკიდებულია მიტოქონდრიების რაოდენობასა და ფუნქციონალურობაზე.

მიტოქონდრიების რაოდენობის გაზრდას ხელს უწყობს:

• ინტერვალური ვარჯიში
• რეგულარული აერობული დატვირთვა
• ენერგეტიკული მოთხოვნის ხშირი ცვლილება

რაც მეტი მიტოქონდრიაა უჯრედში, მით უფრო ეფექტურია ცხიმოვანი მჟავების გამოყენება.

➤ ინსულინი და ლიპოლიზი

ინსულინი:

• ამცირებს ლიპოლიზს
• აფერხებს ცხიმოვანი მჟავების გამოთავისუფლებას

მაღალნახშირწყლოვანი და ცხიმიანი საკვების ერთად მიღება ხელს უწყობს ცხიმის დაგროვებას და არ არის ოპტიმალური გახდომის პროცესში.

✅ დასკვნა

ლიპოლიზის ხელშესაწყობად საჭიროა:

• ენერგეტიკული დეფიციტი
• რეგულარული ვარჯიში
• ინსულინის ხშირი პიკების თავიდან აცილება

ლიპოლიზი არის ცხიმის წვის აუცილებელი, მაგრამ არა საკმარისი პირობა – საბოლოო შედეგი მიიღწევა მხოლოდ მაშინ, როცა ცხიმოვანი მჟავები რეალურად გამოიყენება ენერგიისთვის.

📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge

🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.

✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია