ძილი, გახდომა და ჰორმონები

ცხიმის წვა ორგანიზმში იწყება ლიპოლიზით — ეს არის პროცესი, რომლის დროსაც ცხიმის უჯრედში დაგროვილი ტრიგლიცერიდები იშლება ცხიმოვან მჟავებად და გლიცერინად. ლიპოლიზი წარმოადგენს ბიოქიმიურ პროცესს, რომელიც აქტიურდება ჰორმონების გავლენით.

იმის გასაგებად, თუ რატომ თამაშობს ძილი ასეთ მნიშვნელოვან როლს გახდომაში, საჭიროა გავიგოთ, როგორ მოქმედებს ძილი ჰორმონალურ სისტემაზე.

➤  ზრდის ჰორმონი და ძილი

სომატოტროპინი (ზრდის ჰორმონი) ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ლიპოლიტური ჰორმონია — ის ცხიმის უჯრედებს აძლევს სიგნალს ცხიმის დაშლისკენ. მისი სეკრეცია მიმდინარეობს რიტმულად, ხოლო მაქსიმუმს აღწევს ღრმა ძილის საწყის ფაზებში.

თუ ადამიანი გვიან იძინებს ან რეგულარულად არ ძინავს ღამით, ზრდის ჰორმონის გამოყოფა მნიშვნელოვნად მცირდება. შედეგად:

• ქვეითდება ლიპოლიზის ინტენსივობა
• ირღვევა აღდგენითი პროცესები
• დღის განმავლობაში მცირდება მეტაბოლური აქტივობა

სრულფასოვანი ღამის ძილის გარეშე ორგანიზმი ვერ იყენებს ცხიმის წვის ერთ-ერთ მთავარ ჰორმონულ მექანიზმს.

➤  გრელინი, ლეპტინი და შიმშილი

ძილი პირდაპირ მოქმედებს მადის რეგულაციის ჰორმონებზე — გრელინსა და ლეპტინზე.

• გრელინი — შიმშილის ჰორმონია, რომელიც ზრდის მადას
• ლეპტინი — დანაყრების ჰორმონია, რომელიც ტვინს აწვდის სიგნალს, რომ საკვები საკმარისია

უძილობის პირობებში:

• გრელინის დონე იზრდება
• ლეპტინის დონე მცირდება

ამის შედეგია ძლიერი შიმშილის გრძნობა და დაგვიანებული დანაყრება, რაც ზრდის ზედმეტი კალორიების მიღების რისკს. სწორედ ამიტომ, გამოუძინებლობისას დიეტის დაცვა გაცილებით რთულია.

➤  სინათლე და ძილის ხარისხი

დაძინების დროს მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ დრო, არამედ გარემოც. ღამის სინათლე (ეკრანები, ნათურები) არღვევს ბიოლოგიურ რიტმებს და ირიბად მოქმედებს მადისა და ძილის ჰორმონებზე. სიბნელეში ძილი ხელს უწყობს ჰორმონალური ბალანსის შენარჩუნებას.

➤  სტრესი, კორტიზოლი და ცხიმის დაგროვება

შეიძლება იფიქროთ, რომ კალორიების დეფიციტის დაცვით და ღამით ჭამისგან თავის შეკავებით აუცილებლად დაიკლებთ წონაში — და ეს ნაწილობრივ სწორია. თუმცა ქრონიკული უძილობა ორგანიზმისთვის წარმოადგენს სტრესს.

სტრესის დროს იზრდება:

• კორტიზოლის და კორტიზონის სეკრეცია

ეს ჰორმონები:

• ანელებენ ნივთიერებათა ცვლას
• აძლიერებენ მადას
• ხელს უწყობენ ცხიმის დაგროვებას, განსაკუთრებით მუცლის არეში

ხანგრძლივი სტრესის ფონზე ადამიანები ხშირად იღებენ საკვებს არა შიმშილის, არამედ ემოციური დაძაბულობის შესამსუბუქებლად, რაც წონის მატებას იწვევს.

✅ დასკვნა

უძილობა:

• არღვევს ჰორმონალურ ბალანსს
• ამცირებს ლიპოლიზის ეფექტურობას
• აძლიერებს შიმშილის გრძნობას
• ანელებს ნივთიერებათა ცვლას

ამიტომ, გახდომა მხოლოდ სწორ კვებასა და ვარჯიშზე არ არის დამოკიდებული. დროული და სრულფასოვანი ძილი ცხიმის წვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია. იძინეთ დროულად, დაისვენეთ და მიეცით ორგანიზმს შესაძლებლობა იმუშაოს თქვენს სასარგებლოდ.

📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge

🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.

✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია