კალიუმი — მნიშვნელობა, დეფიციტი და სიჭარბე

კალიუმი ერთ-ერთი მთავარი ელექტროლიტია, რომელიც მონაწილეობს სითხის ბალანსის, ნერვული იმპულსების გადაცემისა და კუნთების (მათ შორის გულის კუნთის) შეკუმშვის რეგულაციაში. ორგანიზმში კალიუმის დაახლოებით 98% უჯრედების შიგნით მდებარეობს.

კალიუმი აუცილებელია:

• გულის ნორმალური რიტმისთვის
• ნერვული იმპულსების გადაცემისთვის
• კუნთების შეკუმშვისთვის
• არტერიული წნევის რეგულაციისთვის
• მჟავა-ტუტოვანი ბალანსის შესანარჩუნებლად

სისხლში კალიუმის ნორმალური მაჩვენებელი ჩვეულებრივ შეადგენს დაახლოებით 3.5–5.0 მმოლ/ლ-ს.

➤ ჰიპერკალიემია (კალიუმის სიჭარბე)

ჰიპერკალიემია არის მდგომარეობა, როდესაც სისხლში კალიუმის დონე 5.0 მმოლ/ლ-ზე მაღალია.

მიზეზები:

• თირკმლის ფუნქციის დაქვეითება ან თირკმლის უკმარისობა
• მწვავე აციდოზი (მათ შორის დიაბეტური კეტოაციდოზი)
• ზოგიერთი მედიკამენტი:
  • კალიუმის შემანარჩუნებელი დიურეტიკები
  • ACE-ინჰიბიტორები
  • ანგიოტენზინ II რეცეპტორის ბლოკატორები
• თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობა
• მასიური ქსოვილოვანი დაშლა (ტრავმა, დამწვრობა)

⚠️ შენიშვნა: ძლიერი დეჰიდრატაცია იშვიათად არის პირდაპირი მიზეზი, თუმცა შეიძლება თანმხლებ ფაქტორად იქცეს.

სიმპტომები:

• კუნთების სისუსტე
• დაღლილობა
• გულის რიტმის დარღვევა (არითმია)
• მძიმე შემთხვევაში — გულის გაჩერების რისკი

ყურების შუილი ჰიპერკალიემიის ტიპური სიმპტომი არ არის და უფრო სხვა მდგომარეობებთან ასოცირდება.

➤ ჰიპოკალიემია (კალიუმის დეფიციტი)

ჰიპოკალიემია არის მდგომარეობა, როდესაც სისხლში კალიუმის დონე 3.5 მმოლ/ლ-ზე დაბალია.

მიზეზები:

• ძლიერი ღებინება ან დიარეა
• ხანგრძლივი დიურეტიკების გამოყენება
• კორტიკოსტეროიდების მიღება
• არასაკმარისი კვება
• ჰორმონული დარღვევები
• ჭარბი ოფლიანობა

სიმპტომები:

• სისუსტე და დაღლილობა
• კუნთების სპაზმი
• მუცლის შებერილობა და შეკრულობა
• გულის რიტმის დარღვევა
• მძიმე შემთხვევაში — პარალიზი

ჰიპოკალიემია ასევე შეიძლება გავლენას ახდენდეს თირკმელებზე და გამოიწვიოს:

• გახშირებული შარდვა
• ძლიერი წყურვილი

➤ კალიუმით მდიდარი საკვები

კალიუმის მარაგის შესავსებად რეკომენდირებულია:

• ბანანი
• ავოკადო
• ისპანახი
• კარტოფილი (განსაკუთრებით კანიით)
• ლობიო
• ბროკოლი
• სოკო
• იოგურტი
• ორაგული

➤ რამდენი კალიუმი გვჭირდება?

ზრდასრული ადამიანისთვის რეკომენდირებული დღიური მიღება საშუალოდ შეადგენს დაახლოებით 2,600–3,400 მგ-ს (სქესისა და ფიზიოლოგიური მდგომარეობის მიხედვით).

⚠️ მნიშვნელოვანია:
კალიუმის დანამატების თვითნებური მიღება დაუშვებელია, განსაკუთრებით თუ არსებობს თირკმლის პრობლემები ან მიიღება ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატები.

✅ დასკვნა

კალიუმი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი მინერალია, რომელიც მონაწილეობს გულის, ნერვული სისტემისა და კუნთების ფუნქციონირებაში. როგორც მისი დეფიციტი, ისე სიჭარბე შეიძლება სერიოზულ გართულებებს იწვევდეს, განსაკუთრებით გულ-სისხლძარღვთა სისტემაში.

ბალანსირებული კვება, საკმარისი სითხის მიღება და საჭიროების შემთხვევაში ლაბორატორიული კონტროლი საუკეთესო გზაა კალიუმის ნორმალური დონის შესანარჩუნებლად.

📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge

🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.

✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია