ორგანული და არაორგანული ნივთიერებები ცოცხალ ორგანიზმებში მაკრო და მიკრო ნუტრიენტები

ცოცხალი ორგანიზმების ქიმიური შემადგენლობა წარმოდგენილია როგორც ორგანული, ასევე არაორგანული ნივთიერებებით. ორივე ჯგუფი აუცილებელია ორგანიზმის სტრუქტურის, ენერგეტიკისა და ყველა ფიზიოლოგიური პროცესის უზრუნველსაყოფად.

➤ ორგანული და არაორგანული ნივთიერებები

ყველა ქიმიური ნივთიერება იყოფა ორ ძირითად ჯგუფად:
ორგანულ და არაორგანულ ნივთიერებებად.

ორგანული ნივთიერებები შეიცავს ნახშირბადს და ძირითადად აგებულია ნახშირბადისა და წყალბადის ატომებისგან. ამ ჯგუფს მიეკუთვნება:

• ცილები
• ცხიმები (ლიპიდები)
• ნახშირწყლები
• ნუკლეინის მჟავები (დნმ და რნმ)

არსებობს ნახშირბადის შემცველი ნივთიერებები, რომლებიც არ მიეკუთვნება ორგანულს, მაგალითად:

• ნახშირორჟანგი (CO₂)
• მხუთავი აირი (CO)
  ეს ნივთიერებები კლასიფიცირდება როგორც არაორგანული.

➤ ორგანული ნივთიერებების როლი სიცოცხლეში

ცოცხალი ორგანიზმები იმავე ქიმიურ ელემენტებს შეიცავს, რასაც უსულო ბუნება, თუმცა მათ უნიკალურობას განსაზღვრავს ორგანული ნაერთების არსებობა.

• ცილები — ფერმენტები, სტრუქტურული და რეგულატორული მოლეკულები
• ნუკლეინის მჟავები (დნმ, რნმ) — გენეტიკური ინფორმაციის შენახვა და გადაცემა
• ნახშირწყლები — ენერგიის ძირითადი წყარო
• ცხიმები — ენერგიის მარაგი და უჯრედის მემბრანების საფუძველი

სწორედ ცილები და ნუკლეინის მჟავები უზრუნველყოფენ ორგანიზმის თვითრეგულაციას, გამრავლებას და ადაპტაციას, რაც სიცოცხლის მთავარი ნიშანია.

➤ არაორგანული ნივთიერებები ორგანიზმში

ცოცხალი ორგანიზმის მასის მნიშვნელოვანი ნაწილი მოდის არაორგანულ ნივთიერებებზე:

• წყალი — დაახლოებით 70–80%
• მინერალური ნივთიერებები — დაახლოებით 1–1.5%

წყალი აუცილებელია ყველა ბიოქიმიური რეაქციისთვის, თერმორეგულაციისთვის და ნივთიერებების ტრანსპორტისთვის, ხოლო მინერალები მონაწილეობენ ძვლის სტრუქტურაში, ნერვული იმპულსების გადაცემასა და ფერმენტულ პროცესებში.

➤ ნივთიერებათა ცვლა (მეტაბოლიზმი)

ცოცხალი ორგანიზმის ერთ-ერთი ძირითადი თვისებაა ნივთიერებათა და ენერგიის ცვლა — ორგანიზმში მიმდინარე ყველა ქიმიური რეაქციის ერთობლიობა.
მეტაბოლიზმი უზრუნველყოფს:

• ენერგიის მიღებას
• ქსოვილების განახლებას
• ორგანიზმის მუდმივ კავშირს გარემოსთან

➤ ნუტრიენტები — მაკრო და მიკრო ელემენტები

ორგანიზმის სიცოცხლისუნარიანობისთვის აუცილებელ საკვებ ნივთიერებებს ეწოდება ნუტრიენტები. ისინი იყოფა ექვს ძირითად ჯგუფად:

1. ნახშირწყლები
2. ცხიმები
3. ცილები
4. წყალი
5. ვიტამინები
6. მინერალური ნივთიერებები

🔹 მაკრონუტრიენტები

მაკრონუტრიენტებია ის ნივთიერებები, რომლებიც ორგანიზმს სჭირდება დიდი რაოდენობით:

• ნახშირწყლები
• ცხიმები
• ცილები
• წყალი

🔹 მიკრონუტრიენტები

მიკრონუტრიენტებია ნივთიერებები, რომლებიც საჭიროა მცირე რაოდენობით, თუმცა მათი მნიშვნელობა ძალზე დიდია:

• ვიტამინები
• მინერალური ნივთიერებები

📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge

🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.

✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია