რა უნდა ვიცოდეთ დიაბეტის შესახებ

დიაბეტი არის ქრონიკული მეტაბოლური დაავადება, რომელიც ხასიათდება სისხლში გლუკოზის დონის მომატებით. ეს მდგომარეობა ვითარდება ინსულინის დეფიციტის ან მისი მოქმედების დარღვევის შედეგად. დიაბეტის ყველაზე გავრცელებული ფორმებია პირველი და მეორე ტიპის დიაბეტი.

➤ პირველი ტიპის დიაბეტი (ინსულინდამოკიდებული)

პირველი ტიპის დიაბეტი ძირითადად ბავშვობასა და ახალგაზრდობაში ვითარდება. მისი მიზეზია აუტოიმუნური პროცესი, რომლის დროსაც ორგანიზმის იმუნური სისტემა შეცდომით ანადგურებს კუჭქვეშა ჯირკვლის ბეტა უჯრედებს — იმ უჯრედებს, რომლებიც ინსულინს გამოიმუშავებენ.

🔹 ინსულინის დეფიციტის გამო:

• გლუკოზა ვერ ხვდება უჯრედებში
• სისხლში შაქრის დონე მკვეთრად იმატებს
• შაქარი გამოიყოფა შარდთან ერთად, რაც იწვევს ხშირ შარდვასა და გაუწყლოებას

🔹 პირველი სიმპტომებია:

• ძლიერი წყურვილი
• ხშირი შარდვა
• წონის კლება
• საერთო სისუსტე

ენერგიის მისაღებად ორგანიზმი იწყებს ცხიმების დაშლას, რის შედეგადაც წარმოიქმნება კეტონური სხეულები. მათი დაგროვება იწვევს კეტოაციდოზს, რომელიც მძიმე შემთხვევაში შეიძლება დასრულდეს კომით. ამ დროს დამახასიათებელია პირიდან აცეტონის სუნი.

👉 პირველი ტიპის დიაბეტის მკურნალობის ერთადერთი გზა არის ინსულინის შემცვლელი თერაპია.
ინსულინი მოქმედებს როგორც „გასაღები“, რომელიც უჯრედის მემბრანას ხსნის და გლუკოზას საშუალებას აძლევს შევიდეს უჯრედში.

➤ მეორე ტიპის დიაბეტი

მეორე ტიპის დიაბეტი უფრო ხშირად ვითარდება საშუალო და უფროს ასაკში, თუმცა დღეს უკვე ახალგაზრდებშიც ფართოდ არის გავრცელებული. ამ ტიპის დიაბეტის ძირითადი მექანიზმია

🔹 ინსულინრეზისტენტობა — მდგომარეობა, როდესაც უჯრედები ნაკლებად რეაგირებენ ინსულინზე.

საწყის ეტაპზე:

• კუჭქვეშა ჯირკვალი გამოიმუშავებს ინსულინის საკმარის ან მომატებულ რაოდენობას
• თუმცა უჯრედების რეცეპტორები მას ეფექტურად ვერ იყენებენ
• შედეგად სისხლში გლუკოზის დონე იზრდება

დროის განმავლობაში ბეტა უჯრედები გადაიტვირთება, ინსულინის გამომუშავება მცირდება და მდგომარეობა მძიმდება.

🔹 მეორე ტიპის დიაბეტის ძირითადი რისკფაქტორებია:

• ჭარბი წონა და განსაკუთრებით მუცლის სიმსუქნე
• დაბალი ფიზიკური აქტივობა
• არაჯანსაღი კვება
• გენეტიკური მიდრეკილება

➤ მეორე ტიპის დიაბეტის სიმპტომები

• მუდმივი დაღლილობა და ძილიანობა
• გაძლიერებული მადა, განსაკუთრებით ტკბილზე
• წონის მომატება
• კონცენტრაციის დაქვეითება

მიუხედავად იმისა, რომ სისხლში გლუკოზა მომატებულია, მისი ეფექტური გამოყენება უჯრედებში ირღვევა, რაც ენერგეტიკულ დეფიციტს იწვევს და ორგანიზმი „შიმშილის სიგნალებს“ აგზავნის.

➤ გართულებები

უკონტროლო დიაბეტი აზიანებს სისხლძარღვებსა და ნერვულ სისტემას და შეიძლება გამოიწვიოს:

• გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები (ინფარქტი, ინსულტი)
• ათეროსკლეროზი
• მხედველობის დაქვეითება ან დაკარგვა
• თირკმლის უკმარისობა
• ნერვული დაზიანება და კიდურების განგრენა

➤ დიაბეტის მკურნალობის ძირითადი პრინციპები

მეორე ტიპის დიაბეტის მკურნალობის პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაბიჯია წონის დაკლება.

🔹 მკურნალობა მოიცავს:

• კვების კონტროლს
• ფიზიკური აქტივობის გაზრდას
• საჭიროების შემთხვევაში მედიკამენტურ თერაპიას
• მძიმე შემთხვევებში — ინსულინოთერაპიას

👉 ცხოვრების წესის შეცვლას შეუძლია მნიშვნელოვნად შეამციროს გართულებების რისკი და ზოგ შემთხვევაში დიაბეტის კონტროლი მედიკამენტების გარეშეც გახადოს შესაძლებელი.

📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge

🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.

✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია