სახსრების ხმაური და ტკაცუნი – როდის არის ნორმა და როდის პრობლემის ნიშანი

მოძრაობის დროს სახსრებში ხშირად გვესმის ტკაცუნი, ღრჭიალი ან მსგავსი ხმები. ყველაზე ხშირად ხმაური აღინიშნება მუხლებში, ხერხემალში, მხრებსა და კოჭებში. უმეტეს შემთხვევაში ეს ფიზიოლოგიური მოვლენაა და არ წარმოადგენს დაავადებას, თუმცა გარკვეულ სიტუაციებში შეიძლება პათოლოგიაზე მიუთითებდეს.

➤ რა იწვევს სახსრების ხმაურს?

🔹 1. მყესებისა და იოგების გადაადგილება

მოძრაობისას მყესები შეიძლება დროებით „გადახტეს“ ძვლოვან გამობურცულ ზედაპირზე. საწყის პოზიციაში დაბრუნებისას წარმოიქმნება მოკლე ხმა. ეს ყველაზე ხშირად ხდება მუხლისა და კოჭის არეში და სრულად უვნებელია, თუ ტკივილი არ ახლავს.

🔹 2. გაზების ბუშტუკების წარმოქმნა სინოვიურ სითხეში (კავიტაცია)

სახსარში არსებული სინოვიური სითხე შეიცავს გახსნილ აირებს (აზოტი, ჟანგბადი, ნახშირორჟანგი). მოძრაობისას წნევის ცვლილება იწვევს აირის ბუშტუკების წარმოქმნას ან დაშლას, რაც ტკაცუნის ხმად აღიქმება.
➡️ ეს ყველაზე ხშირი და უსაფრთხო მიზეზია.

🔹 3. სახსრის ზედაპირების არათანაბარი კონტაქტი

ხრტილის მიკროსტრუქტურული ცვლილებები ან მცირე არათანაბრობა შეიძლება იწვევდეს ხრჭიალს, განსაკუთრებით დატვირთვისას.

🔹 4. ანთებითი პროცესები

ართრიტის ან სინოვიტის დროს სახსარში სითხის რაოდენობა და შემადგენლობა იცვლება, ირღვევა ზედაპირების სინქრონული მოძრაობა, რაც შეიძლება ხმაურითა და ტკივილით გამოვლინდეს.

🔹 5. დეგენერაციული ცვლილებები (ართროზი)

ართროზის დროს ხდება სახსრის ხრტილის თანდათან გაცვეთა, ძვლის ზედაპირების უხეშობა და მოძრაობისას ხასიათდება ღრჭიალით და ტკივილით.

❗ მითი: „მარილების დაგროვება“ – თანამედროვე მედიცინაში სახსრების ხმაურის მიზეზად მარილების დაგროვება არ განიხილება. ეს ტერმინი არ წარმოადგენს ზუსტ დიაგნოზს.

➤ საშიშია თუ არა სახსრების ხმაური?

თუ სახსარი ტკაცუნობს ტკივილის, შეშუპების, მოძრაობის შეზღუდვის ან დილის გაშეშების გარეშე, ეს უმეტეს შემთხვევაში ნორმალური ფიზიოლოგიური მოვლენაა.

⚠️ საყურადღებოა, როცა:

• ხმაურს ერთვის ტკივილი
• აღინიშნება შეშუპება ან სიწითლე
• მოძრაობა შეზღუდულია
• სიმპტომები პროგრესირებს

👉 ასეთ შემთხვევაში აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია.

➤ სახსრების პრობლემების პროფილაქტიკა

• 🧍‍♂️ მოძრაობა დღის განმავლობაში – მჯდომარე სამუშაოსას ყოველ 30–40 წუთში წამოდგომა და მსუბუქი მოძრაობა
• 🏃 რეგულარული ვარჯიში – კვირაში 2–3 დღე დაბალი და საშუალო ინტენსივობის ძალისმიერი და ფუნქციური ვარჯიშები
• ⚖️ წონის კონტროლი – ზედმეტი წონა ზრდის დატვირთვას მუხლებსა და ხერხემალზე
• 🔄 სრულ ამპლიტუდაში მოძრაობა – სახსრის მობილობის შესანარჩუნებლად
• 😴 აღდგენა და ძილი – ანთებითი პროცესების შემცირებისთვის

➡️ ვარჯიში ანელებს ართროზის პროგრესირებას, თუმცა უკვე დაზიანებული ხრტილის სრული „აღდგენა“ ამ ეტაპზე მეცნიერულად დადასტურებული არ არის.

➤ ვარჯიში და ტკივილი – რა უნდა გავითვალისწინოთ?

თუ სახსარში აქტიური ანთება და ტკივილია:

• ❌ არ არის რეკომენდირებული მძიმე ჩაჯდომები, ფეხების ჟიმი, ღრმა ამპლიტუდის იზოლირებული ვარჯიშები
• ✅ უპირატესობა ენიჭება მსუბუქ, კონტროლირებად მოძრაობებს, იზომეტრიულ ვარჯიშებს და მობილიზაციას

👉 დატვირთვა უნდა გაიზარდოს ტკივილის გაქრობის შემდეგ, ეტაპობრივად.

➤ სახსრების პრობლემების მართვა – რას ამბობს მეცნიერება?

• ქონდროპროტექტორები (გლუკოზამინი, ქონდროიტინი): ეფექტი ინდივიდუალურია და არ აქვს ძლიერი მტკიცებულება ხრტილის აღდგენის კუთხით
• ჟელატინი/კოლაგენი: შესაძლოა მცირე სუბიექტური სარგებელი ჰქონდეს, მაგრამ მკურნალობის ძირითადი საშუალება არ არის
• ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები:
  ✔ ამცირებს ანთებას
  ✔ აუმჯობესებს სინოვიური სითხის თვისებებს
  ✔ ხელს უწყობს სახსრის ფუნქციის შენარჩუნებას

📌 მკურნალობის სქემა ყოველთვის უნდა შეარჩიოს ექიმმა.

✅ დასკვნა

სახსრების ტკაცუნი უმეტეს შემთხვევაში უვნებელი ფიზიოლოგიური მოვლენაა. თუმცა, თუ მას თან ახლავს ტკივილი ან ფუნქციური შეზღუდვა, აუცილებელია სპეციალისტთან მიმართვა.
👉 სწორი მოძრაობა, ზომიერი ვარჯიში და ცხოვრების ჯანსაღი წესი სახსრების ჯანმრთელობის მთავარი საფუძველია.

⚠️ სახსრების ტკივილის შემთხვევაში თვითმკურნალობა დაუშვებელია – აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.

📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge

🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.

✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია