სიმსუქნის გამომწვევი შენიღბული ფაქტორები

სიმსუქნე მხოლოდ ჭარბი კალორიების შედეგი არ არის. მიუხედავად იმისა, რომ ენერგეტიკული ბალანსი გადამწყვეტ როლს თამაშობს, პრაქტიკაში ხშირად გვხვდება შემთხვევები, როცა დიეტა და ვარჯიში საკმარის ეფექტს ვერ იძლევა.

👉 ამის მიზეზი შესაძლოა იყოს ე.წ. შენიღბული ფაქტორები, რომლებიც ხელს უწყობს ცხიმის დაგროვებას და ართულებს წონის კლებას.

➤ ქრონიკული გამოუძინებლობა

გამოუძინებლობა მნიშვნელოვნად მოქმედებს ჰორმონალურ ბალანსზე. ძილის ნაკლებობისას:

• იზრდება გრელინის დონე (შიმშილის ჰორმონი);
• მცირდება ლეპტინის დონე (დანაყრების ჰორმონი);
• იმატებს კორტიზოლი, რაც ხელს უწყობს ცხიმის დაგროვებას, განსაკუთრებით მუცლის არეში.

გარდა ამისა, ქრონიკული უძილობა ამცირებს ინსულინის მგრძნობელობას და ზრდის მაღალკალორიული საკვებისადმი ლტოლვას.

🔹 როგორ მოვიქცეთ?
რეკომენდირებულია დღეში საშუალოდ 7–9 საათი ხარისხიანი ძილი. სასურველია ძილის რეჟიმის სტაბილიზაცია (დაძინება დაახლოებით 23:00–24:00 საათზე). მოკლე დღის ძილი (20–30 წუთი) შესაძლოა სასარგებლო იყოს, თუმცა ღამის ძილს სრულად ვერ ჩაანაცვლებს.

➤ ქრონიკული სტრესი

სტრესის დროს ორგანიზმი გამოყოფს კორტიზოლს და ადრენალინს. ხანგრძლივი სტრესის პირობებში:

• იზრდება ცხიმის დაგროვება მუცლის და თეძოების მიდამოში;
• იმატებს ტკბილ და სწრაფ ნახშირწყლებზე მოთხოვნილება;
• ქვეითდება თვითკონტროლი კვების პროცესში.

🔹 როგორ მოვიქცეთ?
სტრესის მართვა მნიშვნელოვანია წონის კონტროლისთვის.

ეფექტურია:

• რეგულარული ფიზიკური აქტივობა;
• სუფთა ჰაერზე სიარული;
• სუნთქვითი ვარჯიშები და რელაქსაცია;
• სოციალური მხარდაჭერა.

➤ არასწორად დაბალანსებული კვება

კალორიების დათვლა ყოველთვის არ ნიშნავს სწორ კვებას. რაციონის ხარისხი რაოდენობაზე არანაკლებ მნიშვნელოვანია.
კვლევები აჩვენებს, რომ:

• დაბალი ცილოვანი შემცველობის (≈10%) რაციონი იწვევს შიმშილის გაძლიერებას;
• ცილის წილის გაზრდა 15–25%-მდე ამცირებს სპონტანურ კალორიების მიღებას.

ხილი, მიუხედავად სასარგებლო თვისებებისა, შეიცავს ფრუქტოზას და ჭარბი რაოდენობით მიღებისას ხელს უწყობს კალორიების გადაჭარბებას.

🔹 როგორ მოვიქცეთ?
რაციონი უნდა იყოს:

• ცილებით მდიდარი (არანაკლებ 15–20%);
• ბოჭკოვანი ნივთიერებებით გაჯერებული (ბოსტნეული);
• ხილი მიღებული იყოს ზომიერად;
• უპირატესობა მიენიჭოს ნაკლებად დამუშავებულ პროდუქტებს.

➤ სამკურნალო პრეპარატები

ზოგიერთ მედიკამენტს შეუძლია წონის მატება გამოიწვიოს:

• მადის გაზრდით;
• სითხის შეკავებით;
• ინსულინის მგრძნობელობის ცვლილებით.

ამ მხრივ განსაკუთრებით ცნობილია ზოგიერთი:

• ანტიდეპრესანტი;
• ჰორმონალური პრეპარატი;
• ანთების საწინააღმდეგო საშუალება;
• წნევის დამწევი მედიკამენტი.

🔹 როგორ მოვიქცეთ?
თუ წამლის ინსტრუქციაში მითითებულია წონის მატება, აუცილებელია კონსულტაცია ექიმთან. თვითნებურად მედიკამენტის შეწყვეტა დაუშვებელია.

➤ ჰორმონალური დარღვევები

ჰორმონალური დისბალანსი მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს სხეულის წონაზე.

ყველაზე გავრცელებული მიზეზებია:

1. ჰიპოთირეოზი – ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონების დეფიციტი, რომელიც ანელებს მეტაბოლიზმს. ქალებში გვხვდება მნიშვნელოვნად უფრო ხშირად.
2. კუშინგის სინდრომი – კორტიზოლის ქრონიკულად მომატებული დონე, რომელიც იწვევს ცენტრალურ სიმსუქნეს.
3. სასქესო ჰორმონების დეფიციტი – ართულებს ცხიმის შემცირებას და კუნთის შენარჩუნებას.

🔹 როგორ მოვიქცეთ?
რეკომენდირებულია პერიოდული ლაბორატორიული კონტროლი და ექიმის კონსულტაცია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა წონა იზრდება კვების და ვარჯიშის მიუხედავად.

✅ დასკვნა

სიმსუქნე მრავალფაქტორიანი პრობლემაა. წარმატებული შედეგისთვის აუცილებელია არა მხოლოდ კალორიების შემცირება, არამედ ძილის, სტრესის, კვების ხარისხისა და ჯანმრთელობის საერთო მდგომარეობის გათვალისწინება.

📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge

🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.

✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია