სპორტული გული — ფიზიოლოგიური ადაპტაცია თუ პათოლოგია?
➤ გულის ანატომია მოკლედ
გული შედგება ოთხი კამერისგან: მარჯვენა და მარცხენა წინაგულებისგან და პარკუჭებისგან. ყველაზე ძლიერი კუნთოვანი შრე აქვს მარცხენა პარკუჭს, რადგან სწორედ ის უზრუნველყოფს სისხლის გადატანას მთელ ორგანიზმში. გულის კუნთოვან ქსოვილს ეწოდება მიოკარდი, რომლის სისქე ჯანმრთელ ზრდასრულ ადამიანში საშუალოდ 8–12 მმ-ს შეადგენს.
გულის ზომა და მასა ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია სხეულის პარამეტრებზე, სქესზე, ასაკზე და ფიზიკურ აქტივობაზე.
➤ რა არის სპორტული გული?
სპორტული გული არის გულის ფიზიოლოგიური ადაპტაცია ხანგრძლივი და რეგულარული ფიზიკური დატვირთვის პირობებში. ამ პროცესს ეწოდება გულის რემოდელირება და ის შეიძლება გამოვლინდეს:
- გულის კამერების ზომის გაზრდით (დილატაცია)
- მიოკარდის ზომიერი გასქელებით
- გულის დარტყმითი მოცულობის ზრდით
- გულისცემის შემცირებით მშვიდ მდგომარეობაში (სპორტული ბრადიკარდია)
თუ ამ ცვლილებებს არ ახლავს გულის ფუნქციის დაქვეითება, ისინი არ ითვლება პათოლოგიად.
➤ გულის ჰიპერტროფიის ტიპები
🔹 ექსცენტრიული ჰიპერტროფია
ხასიათდება:
- მარცხენა პარკუჭის მოცულობის ზრდით
- კედლის ზომიერი გასქელებით
- გულის ელასტიურობის შენარჩუნებით
ჩვეულებრივ გვხვდება აერობულ სპორტში (სირბილი, ცურვა, ველოსპორტი).
🔹 კონცენტრიული ჰიპერტროფია
ხასიათდება:
- კედლების შესამჩნევი გასქელებით
- კამერების მოცულობის შემცირებით
- გულის ელასტიურობის დაქვეითებით
უფრო ხშირად ვითარდება:
- უკონტროლო ძალისმიერი დატვირთვების დროს
- არტერიული ჰიპერტენზიის ფონზე
- დოპინგის გამოყენების შემთხვევაში
➤ როდის ხდება სპორტული გული საშიში?
სპორტული გული პათოლოგიად შეიძლება იქცეს, თუ:
- დატვირთვა ჭარბობს აღდგენას
- ვარჯიში მიმდინარეობს მუდმივად მაღალი პულსით
- არსებობს არტერიული ჰიპერტენზია
- გამოიყენება ანაბოლური სტეროიდები
- იგნორირებულია გულის გამოკვლევები
შესაძლო გართულებებია:
- არითმიები
- გულის უკმარისობა
- ფიბროზული ცვლილებები მიოკარდში
➤ სპორტული ბრადიკარდია
გამძლეობის სპორტში ხშირია გულისცემის შემცირება 45–55 დარტყმამდე წუთში.
ეს მდგომარეობა ნორმალურია და სასარგებლო, თუ არ ახლავს:
- თავბრუსხვევა
- გონების დაკარგვა
- სისუსტე
➤ როგორ ავიცილოთ გულის პრობლემები ვარჯიშის დროს?
✔️ რეკომენდაციები:
- რეგულარული კარდიოლოგიური შემოწმება
- პულსის კონტროლი ვარჯიშისას
- სუნთქვის შეკავების თავიდან აცილება
- დატვირთვის ეტაპობრივი გაზრდა
- სტეროიდებისგან თავის შეკავება
✔️ გულის ვარჯიშის ოპტიმალური რეჟიმი:
- კვირაში 3-ჯერ
- 30–40 წუთი
- პულსი: 120–140 დარტყმა/წთ
✅ დასკვნა
სპორტული გული უმეტეს შემთხვევაში ჯანსაღი ადაპტაციაა, რომელიც აუმჯობესებს გულის ეკონომიურობას და მთლიან ფიზიკურ გამძლეობას.
პრობლემა იწყება მაშინ, როცა ვარჯიში ხდება უკონტროლო, ზედმეტად ინტენსიური და სამედიცინო კონტროლის გარეშე.
გონიერი დატვირთვა — ძლიერი გული.
📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge
🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.
✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია
