უშლის თუ არა ხელს სიმაღლეში ზრდას შტანგებით ვარჯიში? – მითი და რეალობა

გავრცელებულია მოსაზრება, თითქოს შტანგებით და სიმძიმეებით ვარჯიში აფერხებს მოზარდის სიმაღლეში ზრდას. თანამედროვე სპორტული მედიცინის და ფიზიოლოგიის მიხედვით, ეს მოსაზრება მითია. სწორად დაგეგმილი და კონტროლირებული ძალისმიერი ვარჯიში არა თუ აფერხებს ზრდას, არამედ ზოგ შემთხვევაში ხელსაც უწყობს ჯანმრთელ განვითარებას.

➤ რა განსაზღვრავს სიმაღლეში ზრდას?

ადამიანის სიმაღლეში ზრდა დამოკიდებულია:

• გენეტიკაზე
• ჰორმონალურ ფონზე (განსაკუთრებით ზრდის ჰორმონზე)
• კვებაზე
• ძილსა და აღდგენაზე

👉 ვარჯიში თავად არ აზიანებს ზრდის ზონებს, თუ ის სრულდება სწორი ტექნიკით, ასაკისთვის შესაბამისი წონებით და სპეციალისტის კონტროლით.

➤ შტანგა და ხერხემალი – რეალური სურათი

მშობლებს ხშირად გონიათ, რომ შტანგა მუდმივად „აწვება“ ხერხემალს. რეალურად კი:

• ვარჯიშისას შტანგის დატვირთვა ხერხემალზე არის ხანმოკლე და დოზირებული
• კვირაში 3–4 ვარჯიშის შემთხვევაში, ხერხემალზე პირდაპირი დატვირთვის დრო ძალიან მცირეა
• დანარჩენ დროს მოზარდი ჩვეულებრივად მოძრაობს, იზრდება და ვითარდება

👉 ამ პირობებში შეუძლებელია, რომ ასეთმა მოკლე და კონტროლირებულმა დატვირთვამ შეაფერხოს ზრდა.

➤ რა შეიძლება რეალურად აფერხებდეს ზრდას?

სიმაღლეში ზრდას ბევრად მეტად აზიანებს:

• ზედმეტი წონა, რომელიც მუდმივად ტვირთავს ხერხემალს
• გადამეტებული ფიზიკური დატვირთვა (საათობით ვარჯიში, არასაკმარისი აღდგენა)
• მკაცრი დიეტები მოზარდ ასაკში
• ქრონიკული გადაღლა და ძილის დეფიციტი

მაგალითად, ზოგიერთი სპორტი (ტანვარჯიში, პროფესიონალური ცეკვა) მაღალი მოცულობის დატვირთვების და კალორიული დეფიციტის გამო რეალურად შეიძლება უარყოფითად აისახოს ზრდაზე.

➤ კუნთები – ხერხემლის ბუნებრივი დაცვა

სისტემატიური ძალისმიერი ვარჯიში აძლიერებს:

• ზურგის ღრმა კუნთებს
• მუცლის კუნთებს

ეს კუნთები ქმნის კუნთოვან კორსეტს, რომელიც:

• ამცირებს დატვირთვას მალებსა და მალთაშუა დისკებზე
• აუმჯობესებს პოზას
• იცავს ხერხემალს ტრავმებისგან

👉 რაც უფრო ძლიერია ეს კუნთები, მით ნაკლები მექანიკური სტრესი მოდის უშუალოდ ხერხემალზე.

უსაფრთხო ვარჯიშის ძირითადი რეკომენდაციები მოზარდებისთვის

• ვარჯიში მხოლოდ კვალიფიციურ მწვრთნელთან
• ხანგრძლივობა: 45–60 წუთი
• სიხშირე: კვირაში 3-ჯერ
• ასაკისთვის შესაფერისი წონები და ტექნიკის მკაცრი კონტროლი
• ყოველი ვარჯიშის შემდეგ გაწელვა
  • ღერძზე ჩამოკიდება
  • ჰიპერექსტენზია
  • მსუბუქი მობილობა

👉 ეს ყველაფერი ხელს უწყობს ხერხემლის დეკომპრესიას და კუნთების ელასტიურობას.

➤ რატომ არიან ძალოსნები ხშირად დაბლები?

ძალოსნობასა და პაუერლიფტინგში ხშირად წარმატებას აღწევენ დაბალი სპორტსმენები, თუმცა ეს შედეგია სპორტული სელექციის და არა ვარჯიშის ეფექტი.

დაბალ სპორტსმენებს აქვთ:

• მოკლე კიდურები
• უფრო მცირე ამპლიტუდა შტანგის აწევისას
• უკეთესი ბიომექანიკური უპირატესობა

ამიტომ ჩემპიონები ხშირად სწორედ ისინი ხდებიან.

👉 ამასთან, მძიმე წონით კატეგორიებში მრავლად არიან მაღალი სპორტსმენებიც, მაგალითად ლაშა ტალახაძე და კონსტანტინე ჯანაშია.

➤ ჰორმონალური ფაქტორი

ძალისმიერი ვარჯიში:

• ასტიმულირებს ზრდის ჰორმონის გამოყოფას
• აუმჯობესებს ძვლოვანი ქსოვილის მინერალიზაციას

👉 მოზარდ ასაკში ეს ჰორმონი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ძვლების სიგრძეში ზრდასა და საერთო ფიზიკურ განვითარებაში.

✅ დასკვნა

✔ სწორად დაგეგმილი და კონტროლირებული შტანგებით ვარჯიში არ აფერხებს სიმაღლეში ზრდას
✔ პირიქით, ის აძლიერებს კუნთებს, აუმჯობესებს პოზას და ხელს უწყობს ჯანმრთელ განვითარებას
✔ რისკი ჩნდება მხოლოდ მაშინ, როცა ვარჯიში არის უკონტროლო, გადამეტებული ან არაკვალიფიციური მწვრნელის ხელმძღვანელობით

📌 შიში შტანგის მიმართ უსაფუძვლოა — ცოდნა და სწორი მიდგომა არის მთავარი.

📛 ავტორი: ირაკლი კენჭოშვილი / Tidanigym.ge

🚫 ნებართვის გარეშე კოპირება აკრძალულია.

✅ წყაროს მითითებით გაზიარება მისაღებია